Home Ñapa Ñapa Honderden ontbijten op school voor optimale prestatie
Honderden ontbijten op school voor optimale prestatie PDF Afdrukken E-mail
vrijdag, 22 maart 2013 18:00

Eigenlijk, zo beaamt hij, is het natuurlijk een schandaal dat het in Bonaire, een stukje van het Koninkrijk, al jaren achtereen nodig is dat dagelijks enkele honderden schoolgaande kinderen van een ontbijt moeten worden voorzien. “Een armoedeprobleem”, noemt Robert Smaal het. Om er direct wel bij te zeggen dat het bereiken van het doel voor hem voorop staat.

Tekst: Peter Onvlee Dat doel: die schoolgaande jongeren voorzien van een volwaardig ontbijt waardoor een goede en energieke start van de dag wordt gewaarborgd en er zo aan bij wordt gedragen dat de omstandigheden voor het optimaal presteren op school aanwezig zijn. En dat doel is de afgelopen jaren met het project Breakfast in Schools bereikt.

Smaal spreekt van - hoe er ook over kan worden gedacht - van een groot succes voor de Bonaireaanse samenleving. “Het project wordt hogelijk gewaardeerd bij de scholen door de leerkrachten, maar met name ook door de kinderen. Door het ontbijt dat die kinderen gedurende de schooltijd krijgen is er minder honger. De leerkrachten geven ook aan dat honger niet meer een bepalende factor is binnen het onderwijssysteem en dat is volgens hen ook te constateren bij de attitude en belangstelling. Zij constateren dat de concentratie, interesse en prestaties van de deelnemende kinderen toenemen. Ook de agressiviteit die kan ontstaan door gebrek aan eten, is voor een groot deel verdwenen. Dat betekent een verbetering van het toekomstperspectief van die kinderen doordat ze beter presteren en meer plezier op school beleven waardoor de studievoortgang minder wordt gehinderd en zij minder snel zullen uitvallen en langer doorleren of studeren.”

 

Stichting Voeding op School

Robert Smaal is voorzitter van de Stichting Voeding op School die sinds dit jaar de Stichting Rotary Bonaire is opgevolgd als organisator van het al sinds 2004 bestaande ontbijtproject. Smaal woont sinds 1997 op Bonaire, al is hij in de tussentijd ook nog even in Nederland en op Aruba actief geweest, en heeft absoluut geen plannen het eiland te verlaten. Integendeel, de kwaliteit van leven bevalt hem op Bonaire uitstekend. Hij herinnert zich nog de dag dat hij in zijn praktijk in Nederland stond nadat hij even op het eiland terug was geweest om een bruiloft bij te wonen. “Ik keek naar buiten. Het was koud en donker. Ik wilde onmiddellijk weer terug.” Hij is fysiotherapeut en sinds 2007 eigenaar van BonFysio & BonBida, de met zeven fysiotherapeuten grootste praktijk op het eiland.

 

Tot 2012 financierde de Stichting Rotary Bonaire het project Breakfast in Schools uit eigen middelen met subsidies (ontwikkelingsgelden) van Usona, de Uitvoeringsorganisatie Stichting Ontwikkeling Nederlandse Antillen, Amfo, de Stichting Antilliaanse Medefinancierings Organisatie en incidenteel van private donateurs, de RCN, de Rijksdienst Caribisch Nederland en andere stichtingen en organisaties. Sinds het afgelopen jaar en door het opdrogen van de Usona- en Amfo-gelden als gevolg van de nieuwe staatkundige structuur is dat allemaal anders. In januari 2012 heeft het Openbaar Lichaam Bonaire een zorgcontract getekend waarmee het zich verantwoordelijk stelt voor de financiering van het project, een zogenoemde 100 procentssubsidie. Ook zijn door de Directie Samenleving en Zorg van het Lichaam, dat zich nadrukkelijk met de armoedebestrijding bezighoudt, voor de uitvoering richtlijnen opgesteld. Voor het afgelopen jaar 2012 kwam daarmee een bedrag vrij van welgeteld 77.688,96 dollar om de dagelijkse 300 ontbijten voor de schooljeugd te bekostigen.

 

Die gewijzigde structuur doet Smaal, ook tweede penningmeester van de Rotary Bonaire dat vorig jaar het 30-jarig bestaan vierde en onlangs zijn 35e lid verwelkomde, niet zoveel. Hij ziet er zelfs voordelen in. “De Stichting Rotary Bonaire kan zich nu helemaal concentreren op andere goede doelen, het op wat kleinere schaal ledigen van sociale nood in de samenleving waarvoor de Rotary fondsen verzamelt. Tijdelijke financiële ondersteuning in verband met een lichamelijke handicap bijvoorbeeld zoals het afgelopen jaar of steun aan mensen wier huis was afgebrand en aanpassing van het meubilair voor een gehandicapte. Dit jaar is de opbrengst van bijna 50.000 dollar van het Auction Dinner vol entertainment, de jaarlijkse veiling, bestemd voor jeugdprojecten; welke zijn nog niet bekend. De Rotary laat het ontbijtproject daarnaast zeker ook niet helemaal los en blijft toezicht houden op de nieuwe Stichting Voeding op School waarvan het bestuur op het ogenblik overigens nog steeds uitsluitend bestaat uit Rotary-mensen.”

“Daarin is nu natuurlijk ook plaats voor mensen van buitenaf die bij het project betrokken zijn. In de oude structuur kon dat niet, nu dus wel. En dat is een goede zaak. Het is helemaal niet belangrijk en het gaat er niet om wie het doen, als de doelstelling maar wordt behaald.”

 

Belabberde omstandigheden

Kinderen goed te eten geven dus van mensen die of niet over de financiële middelen daarvoor beschikken of, wat volgens Smaal helaas ook voorkomt, het niet zo belangrijk vinden om de kinderen met een ontbijt naar school te sturen. Informatieverstrek king over het belang van een goed ontbijt aan ouders die hun kinderen geen, te weinig of een eenzijdig ontbijt geven is een nevendoel van het project. “Dat een goed ontbijt nodig is voor de gezondheid van hun kind en voor het leveren van een goede schoolprestatie staat wel vast”, aldus Smaal. “Dat is inmiddels wel bewezen. Ook dat geen of een slecht ontbijt ten koste gaat van de gezondheid, de concentratie en de leerprestaties.”

Het liefst zou hij graag zien dat zijn hele stichting kon worden opgedoekt, want dan zou het probleem uit de wereld zijn, maar dat zit er, zo vreest hij, voorlopig nog wel even niet in. “De armoede op het eiland is groot”, zo weet hij uit de tijd dat hij nog veel op huisbezoek bij patiënten ging en achter de voordeur kon kijken. Hij spreekt van ‘belabberde omstandigheden’.

 

Het is volgens hem de trots, de cultuur, die die armoede vaak voor de buitenwereld verborgen houdt. En dat terwijl ook een schatting van de sinds 1 mei 2011 als Rijksvertegenwoordiger aangestelde Wilbert Stolte (CDA) aangeeft dat de helft van de bevolking een lager inkomen heeft dan de belastingvrije voet van 7.700 euro per jaar, minder dan 700 dollar per maand dus. Smaal eerlijk: “Ik vind de bevolking, de mensen over het algemeen genomen uitermate plezierig en vriendelijk. En eerlijk gezegd zou ik niet weten als ik ook zo in de geldproblemen zou zitten of ik ook nog zo vriendelijk zou zijn.”

 

Hij zegt het op een moment dat er ook voor hem de nodige donkere wolken aan de hemel zijn verschenen. Vijf dagen voor het begin van het nieuwe, huidige jaar 2013 maakte VVD-minister Edith Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport bekend dat de eerste twintig behandelingen door een fysiotherapeut niet langer meer vergoed zouden worden en dus voor rekening van de patiënten dienden te komen. De ingangsdatum van dat besluit is weliswaar inmiddels een half jaar uitgesteld - tot 1 juli - maar het zwaard van Schippers hangt er ondanks alle protesten nog wel degelijk. Fysiotherapie, zo vreest Smaal en met hem ook zijn collega’s, wordt voor grote groepen onbetaalbaar omdat op Bonaire aanvullende verzekeringen zoals in Nederland niet mogelijk zijn. En Smaal heeft, omdat van zijn omzet dan naar verwachting nog maar 9 procent overblijft, inmiddels ook al ontslag voor al zijn zeven in dienst zijnde fysiotherapeuten aangevraagd.

 

“Ik was nog niet grijs”, zegt hij met enige zelfspot, wijzend op het grijs dat duidelijk door zijn haren te zien is. Los van de financiële kant van de zaak en de toekomst van zijn net enkele jaren in de grote nieuwbouw gevestigde bedrijf - ‘zonder de fysiopoot van BonFysio wordt het ook voor de fitness van BonBida erg moeilijk zo niet onmogelijk’ - kritiseert hij het besluit van Schippers vooral om de gevolgen die dat voor de totale gezondheidszorg op het eiland heeft. “De fysiotherapeuten doen hier meer dan in Nederland. Zijn preventief bezig, betrokken bij de revalidatie, de nazorg ook bij operaties en de thuiszorg. Een aantal operaties kan zonder fysiotherapie nauwelijks worden uitgevoerd; zonder die nazorg verdwijnt de winst van die ingreep. En waar hebben we het over in het kader van de miljardenbezuinigingen die Nederland door wil voeren? Fysio op de drie BES-eilanden Bonaire, St. Eustatius en Saba kost voor de 22.000 inwoners 1,5 miljoen dollar per jaar.”

 

Maar terug weer naar het project Breakfast in Schools. Recente cijfers uit de eindrapportage 2012, laten zien dat het afgelopen jaar het aantal dagelijks verstrekte ontbijten is gedaald van 353 in 2010 via 360 in 2011 naar 300 in 2012. Een daling voornamelijk veroorzaakt omdat er op twee crèches (Kresh Bon Kwido en Kresh Hardin Tia Sus) geen ontbijten zijn uitgedeeld tegen in 201l respectievelijk 25 en 28 per dag. Robert Smaal blijft het antwoord schuldig als naar het waarom daarvan wordt gevraagd. “Als je er positief naar kijkt kan je zeggen dat er mogelijk wat minder armoede op het eiland is, want het is zeker geen bezuiniging van ons, het is geen geldprobleem. Maar wij bemoeien ons als stichting niet met wie wel of niet voor een ontbijt in aanmerking komt. We kennen ook de namen van de kinderen niet. Dat is de verantwoordelijkheid van de Directie Samenleving en Zorg. Die maakt de selectie, die stelt de criteria vast, daar gaan ook de aanvragen heen.” Volgens Smaal zijn er twee mogelijkheden die tot de daling hebben geleid: “Of de criteria zijn aangepast en dat is mij niet bekend of er is door de scholen of in dit geval crèches geen informatie aan de ouders verstrekt.”

 

Vitaminenpillen

De daling van het aantal dagelijkse ontbijten in 2012 - dit jaar zijn het er weer rond de 350 - heeft voor de Stichting Voeding op School wel als welkom bijeffect dat een ander al langer levend verlangen kon worden opgepakt, de verstrekking van fruit aan kinderen, ook van de naschoolse opvang. Dus naast de dagelijkse ontbijten en de ook al enkele jaren bestaande verstrekking (op vrijwillige basis) van supplementen en vitamines aan de ‘ontbijtkinderen’. Dat gebeurt vanaf 2010. Het gaat om drie soorten vitaminetabletten. De Phital Multi Junior voor 3- tot 5-jarigen, het afgelopen jaar 55 doosjes van 60 stuks per maand, de Phital Multi Junior voor 6- tot 12-jarigen, 120 doosjes van 60 stuks en de Phital Multi Basic voor de kinderen van de SGB, de Scholengemeenschp Bonaire (voortgezet en middelbaar onderwijs), gemiddeld 25 doosjes van 120 stuks per maand, alles door TEVA Nederland, onderdeel van het internationale concern Teva Pharmaceutical Industries Inc. ter beschikking gesteld.

 

De behaalde resultaten hebben volgens Smaal duidelijk gemaakt dat het project een toegevoegde waarde heeft voor de samenleving. En weet hij: “Het voortzetten van het project wordt erg op prijs gesteld door de scholen en crèches zolang er behoefte aan is.” Door het het afgelopen jaar ontstane lichte overschot denkt hij dat het mogelijk is te voldoen aan de bij de scholen levende wens om (nog meer) fruit in het pakket te doen. “De scholen hebben hier al enkele keren op aangedrongen.” Zoals er door een gift van Usona ook de mogelijkheid bestaat vooralsnog een keer in de week de kinderen in de naschoolse opvang van fruit te gaan voorzien. Met, als alles volgens plan verloopt, ingang van april. ‘En dat gaat om maar liefst alle 800 kinderen; hier wordt geen selectie gemaakt. We hopen volgend jaar dat fruit twee keer in de week te kunnen uitdelen. Onze subsidieaanvraag is daar in ieder geval op afgestemd.”

 

Smaal en zijn Stichting Voeding op School zijn in het geheel van het project wat hij noemt ‘voorwaardenscheppend’. Regelen de subsidieaanvragen en de contracten met de leveranciers. Met de Bonaire Food Group van Van den Tweel bijvoorbeeld dat voor bijna alle deelnemende scholen (Kolegio San Bernardo, Kolegio Papa Cornes, Kolegio San Luis Betran, Kolegio Reina Beatrix, de Watapanaschool en Kolegio Kristu Bon Wardador) en crèches (naast Bon Kwido en Hardin Tia Sus ook Kresh Muchanan Kontentu en Speeltuin Jiwiri) de ontbijten samenstelt, de SGB uitgezonderd. Die zorgt zelf met een externe kracht voor de aankoop, bereiding en distributie voor de eigen studenten, waarbij de stichting de financiële kant van de zaak regelt. De samenstelling van de ontbijten wordt geregeld met behulp van een diëtiste. “Uitgebalanceerde voeding dus”, zegt Smaal. Het ontbijt bestaat uit een variatie van bruinbrood, vleesbeleg, pindakaas, jam, kaas, sap, melk, yoghurt, fruit, muesli en cornflakes. Aan de hand van de beschikbare voorraad stelt de distributeur het ontbijt samen. Iedere schooldag worden door de leerkrachten de maaltijden bij Bonaire Food Group opgehaald en meegenomen naar school om daar onder de betrokken leerlingen te worden verdeeld.

 

Streamers:

‘Kinderen hebben

minder honger op school’