Home Ñapa Ñapa Zoektocht naar schoonheid
Zoektocht naar schoonheid PDF Afdrukken E-mail
vrijdag, 15 maart 2013 18:00

Gekozen worden tot Miss Curaçao: beoordeeld worden op je schoonheid en opeens een publieke functie hebben. Wat voor invloed heeft dat op je leven, op je vorming als mens? Éapa sprak met Ana Mosteiro, Miss Curaçao van 1989, over die invloed maar ook over de kunstvormen waaraan zij zich tegenwoordig wijdt, waaronder de restauratie van iconen.

Tekst en foto’s: Mineke de Vries Op de 11e verdieping van een flat in Delft loopt ze bedrijvig heen en weer om van alles te laten zien en vol temperament praat ze over wat zich allemaal in haar hoofd en hart afspeelt. Emotioneel en vol passie in doen en laten. Zoals ze praat en kijkt, zo leeft ze ook. Onrustig en op zoek naar uitdagingen, maar vooral ook op zoek naar rust in haar hoofd. Overal heeft ze gewoond, op Curaçao, in Spanje, in de Verenigde Staten en sinds 1998 in Nederland, waar ze weer op en neer laveert tussen Delft en Tilburg. Zoals ze zelf zegt: “Ik ben een gesloten open boek.” Waarmee ze bedoelt dat ze veel praat, maar dat het niet gemakkelijk is werkelijk haar diepte te peilen.


Mensenkenni
s

Ana Mosteiro - nu 47 jaar - werd in 1989 verkozen tot Miss Curaçao. “Vaak trok ik me terug als er iets ging gebeuren, maar met deze verkiezingen was er geen weg terug. Het was een dubbel gevoel die avond, je beseft het eigenlijk niet eens als het zover is. Het is het beoordeeld worden op je uiterlijk op dat moment, maar meer nog je rol in het openbaar die van je wordt verwacht nadien. Ik had me direct voorgenomen om door deze functie iets te willen betekenen voor Curaçao. Ik maakte wel direct een persoonsscheiding, was ik niet ‘in functie’ dan was ik gewoon Ana, liep op blote voeten en ging onopgemaakt boodschappen doen, maar bij evenementen was ik Miss Curaçao. Ik was ook wel rebels, maar het helpt om te blijven wie je bent.” Mosteiro deed een schat aan mensenkennis op en leerde om op te treden in het openbaar. Als Miss Curaçao word je overal uitgenodigd. “Ik werd zomaar in een interview gegooid in Colombia waar me werd gevraagd wat ik van de drugshandel vond! Wat me hielp was dat ik tijdens mijn opleiding in de Verenigde Staten public speaking had gedaan. Ik had daar foefjes geleerd om je over angsten heen te zetten. Zo was mijn truc dat ik nooit mijn bril of lenzen droeg. Als ik wazig zie, is er geen direct contact met mensen. Zo voel ik me zekerder en ga niet op de blik af maar op mijn innerlijke gevoel. Ik ben dan dichter bij mezelf.”

Overigens was er voorafgaand aan de verkiezingen een discussie gaande dat Mosteiro - met haar Spaanse vader en Nederlands/Venezolaanse moeder - te blank was om Miss Curaçao te worden. “Ik heb me nooit met kleur in die zin beziggehouden maar ben door die discussie wakker geschud in de manier waarop mensen oordelen op basis van kleur en afkomst.”


Wake-up cal
l

Ana Mosteiro groeide op in Mahaai, volgde de Johan van Walbeeckschool, het Albert Schweitzer en het toenmalige Peter Stuyvesant College. Na een jaar journalistiek in Amerika kwam ze vanwege heimwee terug en was als tussenstop een poosje stewardess bij de ALM (Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij). Ze deed ervaring op bij een bank en kwam terecht bij een aantal Curaçaose hotels in de public relations. In 1998 vertrok ze naar Nederland en trok zich jaren terug. Ze kreeg drie kinderen, die ze een stabiele basis wilde geven door veel thuis te zijn. Maar ook werd ze ernstig ziek. “Voor mij betekende dat een wake-up call, die een leerproces inluidde. Ik ben ervan overtuigd dat we juist geestkracht krijgen als ons nare dingen overkomen. We zijn op aarde om wijsheden te vergaren, maar die krijg je alleen door omstandigheden. Kijk naar Ghandi of Mandela, zij worden wijs door wat ze meemaakten. We leren daarnaast ook van elkaar, elkaars visie op dingen. Als we de levensvisie van anderen respecteren, als we goed kunnen luisteren naar elkaar en tolerant zijn, wordt er een groot probleem in de mensheid opgelost.”


Grove materiale
n

Toen ze beter werd en haar jongste kind naar school ging, kwam Mosteiro ‘zelf’ terug en begon met de opleiding voor kleurenconsulent, waar ze meer over zichzelf ontdekte met behulp van kleuren. “Ik zoek altijd uitdagingen om nieuwe dingen te leren, of het nu op het gebied is van talen, kunst of levenslessen.” In deze tijd pakte zij ook het schilderen op, wat er van jongs af aan inzat. “Ik heb nog schoolschriftjes vol met tekeningen. Na school sloot ik mij op en ging tekenen. Ik was een emotionele tekenaar. Het was een manier om me te uiten.” Mosteiro - autodidact wat betreft tekenen en schilderen - begon figuratief met olieverf, maar ging over op abstractere vormen in acryl, wat ze met name de laatste twee jaar doet. “Schilderen is mijn persoonlijke manier om oplossingen te vinden. Ik houd van vormen en kleuren. Qua vorm en structuur ben is gefascineerd door ruwe, grove vormen - zo inspireert de buitenkant van huizen me - maar ook zand, schelpen, cement, gesso en gaas gebruik ik in mijn schilderijen. Ook kleuren moeten er oud en verschroeid uitzien. Net als de structuur van bijvoorbeeld cement gebruik ik de kleur van cement.” De felheid van de kleuren van de Antillen zijn haar vreemd. “Een eerdere periode gebruikte ik wel iets fellere kleuren, zij het gedekt van toon, maar nu zijn het met name tinten van zwart, wit en bruin. De kleuren van de tropen hebben me nooit getrokken, ik droeg - en draag - alleen maar zwart en wit en voelde me ook nooit aangetrokken tot de warmte. Ik zat het liefst in de airco en ik ben verliefd op het weer in Nederland. Ik kikker helemaal op van regen. Misschien zit het wel in mijn genen, mijn vader kwam van Santiago de Compostello, waar het ook altijd regent”, zegt ze lachend.


Vrouwenlichaam

Mosteiro raakt niet uitgepraat over de kleuren en de invloed die ze op mensen hebben. “Door me bezig te houden met kleur en kunst groei ik in mijn ontwikkeling, leer ik om kritisch naar mezelf te kijken. Kunst is een keuze. Ik kan me uiten in kleur, zoek mijn pad door middel van kleur. Het is mijn expressie. Vroeger had ik een antipathie tegen geel, die kleur was me veel te blij. Ik ben al zo temperamentvol, dat maakt me echt tot een stuiterbal, dan word ik nòg onrustiger.” Tegenwoordig kan ze geel verdragen, maar alleen in combinatie met turkoois. “Een turkooizen vaas met gele bloemen, dat is prachtig om naar te kijken.”

Mosteiro wordt met name geïnspireerd door het lichaam van de vrouw in haar schilderijen. “Het vrouwenlichaam verandert continu door de jaren heen, het is nooit hetzelfde en maakt veel mee: menstruaties, bevallingen. Ik vind vrouwen mooi in alle facetten, ik doe er direct een oproep mee voor alle meisjes en vrouwen. Ik wil er iets mee doorgeven en zie graag dat meisjes en vrouwen kansen worden geboden.” Een soort eerbetoon dus aan de vrouw in zijn algemeenheid.

“De schilderijen worden steeds abstracter, waar ik tegelijkertijd ook moeite mee heb. Dat zit hem in de verhoudingen. Ik wijd dat zelf aan mijn dyscalculatie dat maakt dat abstractie en ruimtelijk inzicht moeilijk kunnen zijn, overigens naar mijn idee een onderschat probleem in het onderwijs.”


Esthetisch en verfijn
d

Sinds een paar jaar heeft Mosteiro zich naast haar eigen kunst verdiept in de wereld van iconen, samen met partner Jean Parisius, die al dertig jaar een restauratiebedrijf heeft voor Russische en Griekse iconen en die uit de Balkanstaten uit de 15e tot de 19e eeuw. Maar ook in- en verkoop en taxatie behoren tot de werkzaamheden in Delft. Mosteiro is blij met deze nieuwe werkzaamheden waarin ze zich kan verliezen. De kunst van de iconen staat lijnrecht tegenover haar voorkeur in haar eigen schilderijen. Die grofheid van materialen staat in schril contrast met de verfijndheid en precisie in de iconografie. “Ik heb ontzettend veel respect maar ook bewondering voor deze kunstvorm. Als je er één in handen krijgt, moet je eerst alleen maar kijken en het tot je laten doordringen, dan komt er een gevoel alsof je teruggaat in de tijd.” Je hoeft volgens Mosteiro niet gelovig te zijn om deze heilige voorstellingen bij je binnen te laten komen, het kan juist heel bevrijdend zijn om deze kunst te bekijken zonder die bepaalde verering. ”Je dwaalt vanzelf af naar de monnik die dit ooit met zoveel verfijning maakte. Het streven naar perfectie, het esthetisch zo verfijnde dwingt zoveel respect af, ik ben er echt door gefascineerd.” Geboeid is Mosteiro met name door de iconostase: hele wanden in orthodoxe kerken die zijn samengesteld uit kleinere iconen. Afgeleid daarvan zijn de panelen, waarop door middel van kleinere inzetten een verhaal wordt verteld. Een voorbeeld van een dergelijk paneel hangt boven de bank. De in oranje/groene kleuren uitgevoerde levensgeschiedenis van een martelares, een voorstelling overigens waarmee ze nog bezig zijn om op te knappen.


Minuscuul in tekenin
g

Maar ook een icoon als alleenstaand object vertelt een verhaal, zegt Mosteiro. “Hoe langer je ernaar kijkt, hoe meer het verhaal naar buiten komt.” Kijkend door een speciale loep is het onvoorstelbaar wat je ziet en wat met het blote oog niet te ontwaren is. Minuscule vormen en lijntjes in een op zich al minuscuul bloemetje, precisie en geduldwerk voor een restaurateur. “Er komt veel kijken bij restauratie. Eerst verschonen we alles zodat de kleuren terugkomen. Dan is het een kwestie van kleuren mengen en vlakken opnieuw vullen.” Dat is het werk van Mosteiro, die vanuit haar expertise kleuren exact weet te mengen naar de oorspronkelijke kleur. Maar nieuwe ogen en vingers, die brengt Jean met zijn dertig jaar ervaring in. Mosteiro’s voorkeur voor gedekte kleuren komt terug in de iconen. “Ik val meer voor de kleurstelling van de Russische iconen, die zijn gedekter dan de fellere kleuren van de Griekse iconen. Het is interessant je te verdiepen in de kleuren en technieken van verschillende tradities, maar ook in de techniek door de eeuwen heen.”

 

Twee vormen van kunst dus waaraan Miss Curaçao van toen zich nu kan optrekken. Twee uitersten ook. Van grof en gedekt qua vorm en kleur in eigen werk naar uiterst verfijnd en kleurrijk in de iconen. De cirkel is rond van de Miss-verkiezing tot aan het heden met als verbindende schakel: de schoonheid.