Home Ñapa Ñapa ‘Vechten op z’n scherpst’
‘Vechten op z’n scherpst’ PDF Afdrukken E-mail
vrijdag, 17 mei 2013 18:00

Het zijn er op dit moment ongeveer 5500 op Curaçao, kankerpatiënten. En elk jaar wordt de schijnwerper gericht op deze ziekte door verschillende acties zoals The Ride for The Roses voor het Prinses Wilhelmina Fonds, de kankerbestrijding. The Ride, the Walk, the Swim, the Uphill Challenge, the Spinergy en recent de Veiling.

Tekst en foto: Mirjam Fokkens De veiling was de laatste actie van dit jaar. Nieuwe activiteiten waren dit jaar de filmavond met daarbij een unieke ‘Meet and Greet’ met twee Nederlandse filmsterren en the Spinergy. Op hometrainers werd maar liefst 55.000 gulden bij elkaar gefietst. Voor de vierde keer werd the Uphill Challenge georganiseerd waar velen de regen trotseerden en de steile heuvel bij Fort Nassau beklommen op de fiets. Al deze mensen leverden op die wijze persoonlijk hun bijdrage aan het kankerfonds.

 

Wat we niet weten is hoeveel van deze deelnemers wellicht zelf te maken hebben (gehad) met kanker. In hun eigen leven, bij een familielid of vriend. En hoeveel er wellicht ook de strijd verloren hebben. Tijdens de veiling, waar de sfeer gezellig en goed was, kwam die vraag bij mij naar boven. Ik was benieuwd wat voor verhaal er eventueel schuil kon gaan achter een van de gedoneerde items.

Ik belde Sigmund Jansen, al vanaf 2005 bestuurslid van The Ride for the Roses. Wist hij misschien meer? Na overleg binnen het bestuur verwees Jansen mij naar Willy van Ierland. In notendop vertelde hij iets uit haar bewogen leven van verslaving en ziekte. Zij doneerde een door haar met haar vingers gemaakt schilderij voor de veiling; het bracht 1800 gulden op. Misschien kon ik met haar gaan praten?

Zodoende zat ik op een zaterdagochtend tussen de verf en de schilderijen in het atelier van Willy op het terrein van de Caprileskliniek. De ruimte wordt gebruikt door Instituto Bueno Bista (IBB) waar onder leiding van studenten van Ellen Spijkstra patiënten creatief bezig zijn. “Ik ben hier dag in dag uit. Het is mijn thuis. Niet alleen schilder ik hier, ik begeleid ook de patiënten die creatief bezig zijn en vang hen op. Verder zorg ik voor het magazijn, ruim op, doe de tuin en ik babysit voor de directeur.”

Willy van Ierland, wat een bijzondere vrouw. Met haar rauwe, doorleefde stem weet ze mij vanaf de eerste minuut te boeien met haar ongelofelijke levensverhaal. Niet alleen kreeg ze op haar 24e te maken met een, gelukkig goedaardige, cyste aan haar eierstokken, ook was zij maar liefst 33 jaar verslaafd aan hard drugs.

Om de sprong te maken naar haar motivatie om een schilderij te doneren lopen we eerst langs de weg van haar leven. Aangenomen was ze op de prestigieuze Rietveldacademie in Nederland. Ze wilde de kunst in, daar lag haar talent. Maar het liep anders.

Op haar 15e raakte ze verslaafd. Tijdens een busreisje liet een vriendinnetje haar een snuifje coke proberen. “Op dat moment had ik erg veel gedronken en door de coke was ik meteen weer nuchter, dus konden we er weer tegenaan.” Daarna is ze niet meer gestopt met gebruiken, tot drie jaar geleden.

Ze is opgegroeid bij haar moeder en stiefvader. Haar echte vader leerde ze kennen toen hij uit de gevangenis kwam, een jaar voordat hij overleed. Hij was nog maar 46 jaar. “Hij was een grote boef, een ‘gentleman-boef’ en een playboy. De vrouwen waren gek op hem.”

Door haar verslaving kwam Willy in het criminele circuit terecht. In de omgeving waar ze nu schildert en zich thuis voelt heeft ze jarenlang als ‘choller’ geleefd op straat. “Maar ik ging elke avond naar huis om te douchen. Ik was geen viezerik.”

Op een zeker moment nam ze iemand in huis waar ze medelijden mee had gekregen. “En dat was mijn grootste fout. Hij was iemand uit de onderwereld en korte tijd nadat ik hem in huis haalde werd er regelmatig ingebroken. En ik ben zo’n type, ik wil weten wie er met mijn spullen vandoor is gegaan en daarvoor moest ik in de muil van de leeuw gaan zitten. En dat heb ik gedaan. Zodoende kwam ik veel te weten, kreeg ik veel te zien en kon ik er niet meer uit. Ze lieten me er ook niet uit. Ik ben gemarteld, geschopt, geslagen, verkracht en bedreigd. Bang als ze waren dat ik ging praten. Ik ben er regelmatig op de Noordkant uitgezet en moest maar zien hoe ik terug kwam. De politie heb ik er weleens bijgehaald maar die zeiden ‘ze wil het zelf, het is haar eigen schuld’. Dus ja, van hen kreeg ik ook geen hulp.” Eruit stappen durfde ze niet. Niet omdat ze háár bedreigden maar omdat ze dreigden haar moeder iets aan te doen. En wat ze met haar moeder zouden doen lieten ze haar zien door het te demonstreren bij haar dieren. “Men kan het misschien niet geloven, maar het is een ‘cruel world’ daarbuiten, echt.”

Af en toe twijfelt Willy, stopt met praten en kijkt naar mijn dictafoon. “Zeg het maar gerust, het hoeft niet in de krant als je dat niet wilt. En praten hoeft niet, het mag.”

“Ach, sommige dingen zijn zo moeilijk om te vertellen”, zegt ze, terwijl ze een sigaret opsteekt. “Het is te pijnlijk weet je.”

We gaan terug in de tijd als ze vertelt over het moment dat ze in aanraking kwam met een ernstige ziekte.

“Ik was 24 en wilde graag moeder worden. Bommoeder wel te verstaan want ik ben gay, volgens mij de eerste gay die dat openlijk onthulde op Curaçao. Maar goed, ik zocht een leuke welgestelde man die de vader van mijn kind kon worden. En op een gegeven moment kreeg ik last van ochtendmisselijkheid en kreeg ik meer van die zwangerschapssymptomen. Ik naar de dokter. Hij toucheerde mij en zei, we gaan morgen een echo maken, maar ik denk niet dat je zwanger bent. De volgende dag zag ik tijdens de echo een zwarte bal. Ik dacht, dat is het hoofdje van het kindje of zo. Dus ik vroeg: waar zijn de armpjes? En de beentjes? Hoe zit dat?”

 

Hoe groot werd haar verdriet toen ze haar vertelden dat ze een grote cyste aan haar eierstok had en dat er ook iets was uitgezaaid naar de andere eierstok. Beide eierstokken werden weggehaald en de kans op een kindje was verkeken.”Ik was er net op tijd bij.”

Wanneer de nu 50-jarige Willy hierover vertelt lees ik de pijn in haar ogen. Nog altijd heeft ze veel verdriet van haar kinderloosheid. “Maar nu ben ik wel oma”, lacht ze. “Mijn vriendin van jaren geleden, haar dochter heeft een kindje gekregen. Zo bijzonder, ik word bij alles betrokken. Geweldig!”

En dan dat prachtige schilderij van Willy, hoe kwam het daar terecht op die veiling? “Ik wilde eigenlijk een schilderij verkopen aan een gaytent hier. Ik begon een travo (transseksueel, red.) te schilderen, maar gaandeweg begon hij op Barbara Streisand te lijken.” Willy schaterlacht. “Ik ben een groot fan en regelmatig komen dingen van haar terug in mijn schilderijen. Daarom liet ik het doek even met rust. Ondertussen hoorde ik van The Ride en ook dat er geld beschikbaar wordt gesteld voor onderzoek naar baarmoederhalskanker. Toen dacht ik, daar ga ik een schilderij aan geven. En ik maakte het schilderij af met die inspiratie.”

Haar talent is onmiskenbaar. Ik ‘blader’ door de tegen de muur staande schilderijen. Aan de wand hangt een schilderij genaamd ‘borderline’ (psychische ziekte, red.). “Veel inspiratie haal ik uit de omgang met de patiënten hier en uit mijn eigen leven zoals dit.” Willy wijst naar een schilderij met een schreeuwende vrouw, een vuist en rondspattende bloedspetters. Ze wordt mishandeld. “Zo moet het dus niet!”

 

The Ride for the Roses, al voor de negende keer hielden zij hun activiteiten. Na mijn gesprek met Willy spreek ik nog met bestuurslid Jansen. Vanaf het begin is hij als bestuurslid betrokken geweest. Meerdere malen herhaalt Jansen dat hij de persoonlijke betrokkenheid van elke individuele deelnemer van het grootste belang vindt. “Wat een prachtig gezicht is het dan om in alle vroegte die 4800 betrokken mensen door de straten van Curaçao te zien lopen! En elk jaar zijn er meer deelnemers.”

 

De veiling bracht uiteindelijk 2 ton op. Veel kosten gaan daar niet meer vanaf voor bijvoorbeeld catering en aankleding van de locatie. “Het meeste krijgen wij met korting, wordt geheel gedoneerd, of we hoeven slechts een bepaald deel te betalen.”

Ter plekke hoor ik wat de totale opbrengst voor dit jaar is geworden. “Het is op ongeveer 6 ton uitgekomen.” Als we dan al die jaren bij elkaar optellen dan hebben wij in totaal 3,5 miljoen bij elkaar gefietst, gezwommen, gelopen en geveild voor het PWF. En elke cent komt daar terecht.”

Het succes is behalve de betrokkenheid en de bijdrage van iedere individuele deelnemer ook de strakke transparante organisatie met een team mensen dat op elkaar kan rekenen. Die elk hun taak heel serieus nemen en per jaar bijna 9 maanden aan voorbereiding steken in dit evenement.

Elk jaar worden de activiteiten geëvalueerd en kijkt men wat er goed ging of wat er nog beter kan. Ook zoekt men elk jaar naar een nieuw element. “De veiling verliep goed, maar er kunnen altijd wel wat dingen veranderd worden. We kijken daar kritisch naar. Het moet aantrekkelijk blijven en daar doen we ons uiterste best voor.”

 

En dan nog even terug naar Willy. Haar schilderij verhuist naar Miami en zal een mooie plaats aan de wand krijgen. Willy zelf blijft vechten, want eenvoudig is haar leven niet. Het stigma van ex- verslaafde raakt ze nooit meer kwijt. Gelukkig heeft ze veel goede mensen om zich heen, in een goede omgeving. Samen met Marleen, haar creatief therapeute (“Als er engelen bestaan is zij er een.”), samen met haar moeder die haar nooit in de steek liet (“Dat is een strak wijffie hoor!”) en samen met de cliënten van de Caprileskliniek in het atelier (“Het zijn net kinderen hoor, als ik niet uitkijk schilderen ze over een doek van mij heen.”) maakt ze wat van haar leven. Drie jaar clean is ze nu, afgekickt in Speransa. Triggers zijn er wel geweest die periode. Zoals de dood van haar stiefvader aan botkanker en zelf werd ze ziek en viel weer terug, maar ze vocht door. Niet voor haar moeder, maar voor zichzelf. Dat is haar kracht tot vandaag de dag.

 

Haar talent heeft jarenlang geen impuls gekregen omdat haar leven draaide om ziekte, verslaving en geweld. Nu laat ze mij aan het eind van ons gesprek met trots ook nog een buste zien, gemaakt op verzoek, van klei. Een prachtige ‘kop’. Gezegende handen, gelouterd door strijd, creëren leven in kunst; daarom moest haar schilderij verkocht worden op die veiling in de strijd tegen kanker.